Monthly Archives: Aralık 2016

Velayet Nedir?

Türk Medeni Kanunu nda açıkça belirtildiği üzere ergin olmayan çocuğun (18 yaşını doldurmamış) bakımı, gözetimi, ihtiyaçlarının karşılanması, sorumluluğu, temsil edilmesi anne ve babaya aittir. Çocuğun psikolojik ve fiziki ve ahlaki gelişiminin sağlanması, eğitimi, bakımı, gözetimi, korunması, çocuğun temsil edilmesi velayeti oluşturan hususlardır. Boşanma halinde ve eşler arasında ortak hayatın sürdürülememesi halinde hakim tarafından çocuğun velayeti eşlerden birine verebilmektedir.(TMK 335-336)
VELAYET HAKKI BELİRLENİRKEN MAHKEMECE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR NELERDİR?
Velayet konusu kamu düzenine ilişkin en önemli hususlardan biri olup velayet konusunda karar verileceği zaman mahkeme hakimi tarafından titizlikle araştırma ve değerlendirme yapılıp karar verilmektedir. Velayetin kime verileceği hususunda Hakim bir çok unsuru değerlendirmektedir. Değerlendirme yapılırken Yüksek Mahkeme kararlarında açıkça belirtildiği üzere çocuğun en üst seviyedeki menfaati dikkate alınmakta ve ona göre karar verilmektedir.Çocuğun yaşı bu değerlendirmede ilk dikkat edilen hususlardandır.Genellikle 0-3 yaş arası çocuklar anneye olan ihtiyaç ve bebeklik dönemindeki anne ile olan ilişkinin yetişkin hayatına etkileri nedeniyle anneye verilebilmektedir. Anne de Mahkeme Hakimince tespit edilecek çocuğun velayetinin verilmesine sakınca oluşturacak durumlar olması halinde çocuğun yaşı 0-3 arası dahi olsa anneye verilmeyecektir.(Annede çok ciddi bulaşıcı hastalık olması ve çocuğun menfaatlerinin zarar görecek olması ) Çocuğun yaşı ve gerek psikolojik gerekse maddi ihtiyaçlarının yanında çocuğun anne ve babasının kişilik yapısı, çocukla ilişkisi,çocuğun ihtiyaçlarına yönelik kurulan düzen, kendini ifade edebilecek yaşta olması halinde çocuğun beyanı gibi hususlar dikkate alınmaktadır.
Mahkemece velayet kararı verilirken uzman kişiler tarafından velayete ilişkin olarak anne,baba ve çocuğa yönelik araştırma raporu da dikkate alınmakta, çocuk kendini ifade edebilecek yaşta ise çocuğun düşüncesi de karar da etkili olmaktadır. Taraf olduğumuz Birleşmiş Milletler Çocuk hakları Sözleşmesi Madde 12 1. Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek suretiyle tanırlar. 2. Bu amaçla, çocuğu etkileyen herhangi bir adli veya idari kovuşturmada çocuğun ya doğrudan doğruya veya bir temsilci ya da uygun bir makam yoluyla dinlenilmesi fırsatı, ulusal yasanın usule ilişkin kurallarına uygun olarak çocuğa, özellikle sağlanacaktır. Yargıtay kararlarında Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği çocuğun velayet konusunda görüşünün alınması hususu belirtilmektedir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2003/513 Esas ve 2003/521 Karar)
MADDİ İMKANSIZLIK VE EKONOMİK GELİRİ OLMAMASI VELAYET HAKKINA ENGEL MİDİR?
Anne ve babanın ekonomik durumu velayet konusunda hiçbir zaman asli unsurlardan biri değildir.Diğer unsurlarla birlikte değerlendirilip karar verilir.Çocuğun bakımı ,korunması ve eğitimi için gerekli giderler anne ve baba tarafından karşılanır.(TMK 327. Mad.)Bu nedenle maddi imkansızlık tek başına velayetin verilmesine engel bir durum değildir.Velayet kendisinde olmayan ebeveyn masraflara katılmakla yükümlüdür. Çocuğun giderlerinin karşılanmasına iştirak eder.

VELAYET HAKKI KENDİSİNDE OLAN ANNE VEYA BABANIN FİZİKSEL VE PSİKOLOJİK RAHATSIZLIĞI VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİNE NEDEN OLUR MU?
Velayet kendisinde olan anne ve babanın hastalanması eğer çocuğun menfaatlerini zedeliyorsa yani hastalık nedeniyle çocuğun psikolojik veya fiziki gelişimi zarar görüyorsa ihtiyaçları karşılanamıyorsa Hakim velayetin değiştirilmesine karar verebilir. Burada önemli olan çocuğun menfaatleridir. Örnek vermek gerekirse velayet kendisinde olan ebeveyn kanser oldu diye velayet değiştirilmez ama hayati tehlike yaratan bulaşıcı hastalıklarda velayet değiştirilir.

VELAYET HAKKI KENDİSİNDE OLAN ANNE VEYA BABANIN EVLENMESİ VELAYET HAKKININ DEĞİŞTİRİLMESİNİ GEREKTİRİR Mİ?
Velayet kendisinde olan ebeveynin evlenmesi velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Türk Medeni Kanununda evlenme ile velayetin kaldırılmayacağı fakat evlilik nedeniyle çocuğun menfaatleri zedeleniyorsa, psikolojik veya fiziksel gelişimi olumsuz etkileniyorsa o zaman mahkeme hakimi tarafından velayetin değiştirilmesine, kaldırılmasına vasi atanmasına karar verilebilir.
Velayet kendisinde olan anne veya babanın yeniden evlenmesi velayetin değiştirilmesini, kaldırılmasını gerektirmez. Olumsuz durumlar örneğin evlenilen kişinin çocuğa yönelik olumsuz tutumu, psikolojik veya fiziki şiddet uygulaması, ev içinde çok ciddi tartışmalar yaşanması gibi çocuğu olumsuz etkileyecek durumlar velayetin değiştirilmesine neden olur.
Sonuç olarak Velayet söz konusu olduğunda çocuğun menfaati (fiziksel ve psikolojik gelişimi yönünden) en üst düzeyde olacak şekilde karar verilmektedir.